W okresie funkcjonowania Polsko–Niemieckiego Centrum Kultury i Sportu w Człopie, udało się pozyskać biogram księdza Klucka autorstwa Manfreda Falkenberga z Ammerbuch. Był on eksponowany w siedzibie Centrum. Oto on:
Propst Adalbert Kluck von Schloppe
Adalbert Joseph Kluck wurde am 17. März 1879 in Freudenfier als Sohn des Freudenfierer Hauptlehrers Martin Kluck (1849-1909) und seiner Ehefrau Regina geb[oren] Theuss (1851-1930) geboren. Am 19. März 1879 wurde er von Vikar Paul Ullrich aus Zippnow in Freudenfier getauft. Seine Paten waren Adalbert Gramse und Maria Theuss. Adalbert Kluck wuchs mit seinen sieben Geschwistern in Freudenfier in ihrem Haus in der Kirchstraße auf. Er studierte dann in den Priesterseminaren in Posen und Gnesen Theologie. Adalbert Kluck wurde am 5. April 1905 in der Kathedrale des heiligen Adalbert in Gnesen zum Priester geweiht. Auch sein Bruder Martin Kluck und sein Neffe Johannes Kluck, Sohn seiner Schwester Martha Kluck aus Zippnow, wurden Pfarrer. Doch sein Vater, der Hauptlehrer Martin Kluck, erlebte nur die Priesterweihe seines Sohnes Adalbert im Jahre 1905, denn der starb schon am 15. Februar 1909 in Freudenfier mit 59 Jahren.
Nach seiner Priesterweihe war Adalbert Kluck von April 1905 bis zum 28. Februar 1906 Vikar in Reisen (Rydzyna). Dann am 1. März 1906 wird er Administrator in Nesselwitz (Pokrzywnica) im Kreis Cosel in Schlesien. Bei der Taufe seines Neffen Johannes Kluck am 10. August 1909 in Zippnow ist im dortigen Kirchenbuch vermerkt, das der Taufpate Adalbert Kluck damals Kuratus in Pokrzywnica war. Am 20. Juni 1910 kam der Curator Adalbert Kluck aus Krumflies im Kreis Deutsch Krone nach Freudenfier um in der Jakobuskirche Michael Rohloff und Anna Friske zu trauen.
Am 8. April 1911 wurde Adalbert Kluck zum Propst von Schloppe im Dekanat Deutsch Krone berufen. Sein Vorgänger war von 1866 bis 1910 der Propst Andreas Friske gewesen. Seine Einsetzung als Propst von Schloppe erfolgte am 17. August 1911. Von Schloppe aus wurden von katholischer Seite die Ortschaften Bevilsthal, Birkholz, Buchholz, Drachnow, Eichfier, Gollin, Jagolitz, Prellwitz, Salm, Schoenow, Trebbin und Zützer betreut. Am 1. April 1927 wurde Eichfier Lokalvikarie von Schloppe. Hier wirkte bis 1945 der Pfarrer Clemens Thielemann. Als Adalbert Kluck nach Schloppe kam war dort eine kleine Holzkirche vorhanden, die dem heiligen Adalbert im Jahre 1660 geweiht worden war. Sie war mit Schindeln gedeckt und stand nach dem Bau der neuen Kirche unter Kulturschutz. Beim Einmarsch der Roten Armee im Februar 1945 steckten diese die Altstadt von Schloppe an. Dabei brannte auch die alte ehrwürdige Holzkirche ab.
Wie sich einige Pfarrkinder aus Schloppe erinnerten, war Propst Adalbert Kluck ein sehr strenger Geistlicher, war aber auch sehr beliebt. Hierher nach Schloppe holte er seine Mutter Regina Kluck und seine jüngste Schwester Klara Kluck, die bei ihm im Pfarrhaus lebten. Oft kehrte er auch zu Besuch nach Freudenfier zurück. Am 20. Februar 1920 traute er in Schloppe seine jüngste Schwester Klara Kluck mit dem Lehrer Franz (Franciszek) Cichowski. Propst Kluck seine Mutter Regina Kluck geb[oren] Theuss starb dann am 9. August 1930 in Schloppe im Alter von 79 Jahren. Ein Foto zeigt Propst Adalbert Kluck auch als Teilnehmer am 2. Ostmärkischen Katholikentag in Schneidemühl am 3. August 1924. Propst Adalbert Kluck war auch der Initiator beim Bau der neuen Schule in Schloppe im Jahre 1932. Es ging ihm dabei vor allem auch um die Schaffung von Arbeitsplätzen in einer Zeit, wo viele Leute arbeitslos waren. So sammelte er bei der wohlhabenden Bevölkerung von Schloppe und Umgebung Geld für diese Schule. Er machte sich auch bei der vorwiegend evangelischen Bevölkerung von Schloppe sehr beliebt. Alle Schlopper Handwerker waren am Bau beteiligt. In dieser Schule waren die evangelische und die katholische Volksschule sowie auch die oberen Klassen vereinigt.
Da die alte Holzkirche in Schloppe zu klein geworden war, erbaute Propst Adalbert Kluck in Schloppe eine neue Kirche. Doch die Einweihung konnte er nicht mehr miterleben. Am 30. November 1934 ist Propst Adalbert Kluck in Schloppe im Alter von 55 Jahren gestorben. Am 4. Dezember 1934 wurde er auf dem katholischen Friedhof in Schloppe zur letzten Ruhe gebettet. 23 Jahre lang war er Propst von Schloppe gewesen. Nach seinem Tod kam sein Neffe Johannes Kluck, der Vikar im Wallfahrtsort Schrotz war, zur Aushilfe nach Schloppe. Er kümmerte sich auch sehr um die Fertigstellung der neuen Kirche. Diese wurde Anfang 1935 eingeweiht. Nachfolger von Adalbert Kluck als Propst von Schloppe wurde am 5. Februar 1935 Johannes Manke, doch ist dieser schon am 24. April 1936 in Schloppe gestorben. Am 1. August 1936 wurde Alfons Koiky Propst von Schloppe bis zur Vertreibung am 27. Januar 1945.
W nieco ugładzonym tłumaczeniu wyglądałoby to następująco:
Proboszcz Adalbert Kluck z Człopy
Adalbert Joseph Kluck urodził się 17 marca 1879 roku w Freudenfier [Szwecja koło Wałcza] jako syn Martina Klucka (1849-1909), nauczyciela w Szwecji, i jego żony Reginy z domu Theuss (1851-1930). W dniu 19 marca 1879 roku został ochrzczony przez wikariusza Paula Ullricha z Zippnow [Sypniewo]. Jego rodzicami chrzestnymi byli Adalbert Gramse i Maria Theuss. Adalbert Kluck wychowywał się wraz z siedmiorgiem rodzeństwa w Szwecji w ich domu przy Kirchstraße [ulica Kościelna]. Następnie odbył studia teologiczne w seminariach w Poznaniu i Gnieźnie. Święcenia kapłańskie przyjął 5 kwietnia 1905 roku w katedrze świętego Wojciecha w Gnieźnie. Kapłanami zostali również jego brat Martin i siostrzeniec Johannes, syn jego siostry Marthy (mieszkającej w Sypniewie). Ojciec Adalberta doczekał tylko jego wyświęcenia, zmarł 15 lutego 1909 roku w wieku 59 lat.
Po święceniach Adalbert Kluck był wikariuszem w Reisen [Rydzyna] od kwietnia 1905 roku do 28 lutego 1906 roku. Następnie od 1 marca 1906 roku administorem w Nesselwitz [Pokrzywnica] w powiecie Cosel [Koźle] na Śląsku. Został ojcem chrzestnym swojego siostrzeńca Johannesa, co potwierdzono 10 sierpnia 1909 roku w sypniewskim rejestrze kościelnym i wskazano przy tym, że był wówczas wikariuszem w Pokrzywnicy. Rok później, 20 czerwca 1910 roku przyjechał do Szwecji jako kurator w Krummflies [Pokrzywnicy – to nie pomyłka] w powiecie wałeckim, aby w kościele świętego Jakuba udzielić ślubu Michaelowi Rohloffowi i Annie Friske.
W dniu 8 kwietnia 1911 roku Adalbert Kluck został powołany na urząd proboszcza w Schloppe [Człopie] w dekanacie Deutsch Krone [Wałcz]. Jego poprzednikiem w latach 1866-1910 był ksiądz Andreas Friske. Kluck objął probostwo w Człopie 17 sierpnia 1911 roku. Opiekował się też katolikami w pobliskich miejscowościach: Bevilsthal [Pieczyska], Birkholz [Brzeźniak], Buchholz [Bukowo], Drahnow [Drzonowo Wałeckie], Eichfier [Wołowe Lasy], Gollin [Golin], Jagolitz [Jaglice], Prellwitz [Przelewice], Salm [Załom], Schönow [Dzwonowo], Trebbin [Trzebin] i Zützer [Szczuczarz]. Z dniem 1 kwietnia 1927 roku Wołowe Lasy zostały wikariatem parafii człopskiej, do 1945 roku pracował tam ksiądz Clemens Thielemann. Kiedy Adalbert Kluck przybył do Człopy, funkcjonował tam jedynie drewniany kościółek z 1660 roku pod wezwaniem świętego Wojciecha [po niemiecku Wojciech to Adalbert – taka ciekawostka]. Był kryty gontem, a po wybudowaniu nowego kościoła, jako zabytek kultury znalazł się pod ochroną. Kiedy w lutym 1945 roku do Człopy weszli czerwonoarmiści, podpalili starą część miasta. Spłonął również wiekowy drewniany kościół.
Jak wspominali niektórzy człopscy parafianie, proboszcz Adalbert Kluck był bardzo surowym duchownym, ale był też bardzo lubiany. Sprowadził swoją matkę Reginę i najmłodszą siostrę Klarę, które zamieszkały z nim na plebanii. Często też odwiedzał rodzinną Szwecję. Ale to w Człopie w dniu 20 lutego 1920 roku udzielił ślubu swojej siostrze Klarze i nauczycielowi Franzowi (Franciszkowi) Cichowskiemu. Matka księdza Klucka zmarła w Człopie 9 sierpnia 1930 roku w wieku 79 lat. Zachowało się zdjęcie pokazujące Adalberta Klucka uczestniczącego w Drugim Wschodniomarchijskim Dniu Katolika (Zjeździe Katolików) obchodzonym w Pile 3 sierpnia 1924 roku. Był on również inicjatorem budowy nowej szkoły w Człopie w roku 1932. Jego główną troską było stworzenie miejsc pracy w czasach, gdy wiele osób pozostawało bezrobotnych. Fundusze na tę szkołę zebrał od zamożnej ludności Człopy i okolic. Był lubiany również przez, będących w większości, protestanckich mieszkańców Człopy. W budowę szkoły zaangażowali się wszyscy człopscy rzemieślnicy. W tym budynku połączono klasy szkół podstawowych ewangelickiej i katolickiej oraz klasy wyższe.
Ponieważ stary, drewniany kościół stał się za mały, proboszcz Adalbert Kluck doprowadził do rozpoczęcia budowy nowej świątyni. Nie był mu jednak dane doczekać jej konsekracji. Zmarł w Człopie w wieku 55 lat 30 listopada 1934 roku. Pogrzeb odbył się 4 grudnia 1934 roku, a ciało proboszcza pochowano na człopskim cmentarzu katolickim. Zarządzał parafią w Człopie przez 23 lata. Bezpośrednio po śmierci Adalberta Klucka do pomocy w parafii przybył z sanktuarium w Schrotz [Skrzatuszu] jego siostrzeniec Johannes, tamtejszy wikariusz. Również bardzo dbał o ukończenie nowego kościoła. Poświęcenie świątyni odbyło się na początku 1935 roku. Następcą Adalberta Klucka na stanowisku proboszcza z dniem 5 lutego 1935 roku został ksiądz Johannes Manke, który jednak zmarł już 24 kwietnia 1936 roku. Kolejnym proboszczem w Człopie był ksiądz Alfons Koiky, który pełnił tę funkcję od 1 sierpnia 1936 roku aż do wypędzenia [raczej ewakuacji] w dniu 27 stycznia 1945 roku.
O księdzu Adalbercie Klucku dwukrotnie pisał Przemysław Bartosik. Skrócony biogram, powstały w oparciu o powyższy tekst, opublikował w Wybranych zagadnieniach z dziejów Ziemi Człopiańskiej (strony 166-167). Natomiast w Szkicach do dziejów ziemi wałeckiej od czasów najdawniejszych do 1945 r. (strony 162-164) przedstawił wspomnienie Reginy Sośnickiej, córki Klary Kluck, a siostrzenicy Adalberta Klucka. Jako dziecko spędzała wraz z bratem wakacje na człopskiej plebanii (tej usytuowanej przy kościele świętego Wojciecha).
Kilka lat temu pojawiła się propozycja, aby odnowić grób Adalberta Klucka (przynajmniej za taki uchodzi, sektor 1, rząd 10, numer 13 – zobacz na czlopa.grobonet.com). Wciąż zachowane są oryginalne elementy, ale sam grób jest w opłakanym stanie. Tej inicjatywy chcieli się podjąć prywatni przedsiębiorcy, ale prawdopodobnie koszty odrestaurowania były zbyt duże. Kto wie, może za 10 lat, w setną rocznicę śmierci proboszcza, uda się doprowadzić jego miejsce spoczynku do należytego ładu. Niewątpliwie stałoby się lokalną ciekawostką, a my w jakiś sposób oddalibyśmy należyty szacunek osobie, której efekty starań są widoczne do dziś.
Uzupełnij, skomentuj, wskaż błędną informację
Przejdź na profil strony na Facebooku