W roku 1876 Alexander Graham Bell opatentował swój wynalazek do komunikacji przewodowej na odległość – tak stał się ojcem telefonu. Kiedy telefon dotarł do Człopy, tego nie wiem. Pierwsza książka telefoniczna, w której znalazłem numery człopskich telefonów, pochodzi z 1914 roku i odnotowuje 42 abonentów z miasta i okolic. Oto nadeszła pora, by zajrzeć pod hasło „Człopa” w książkach telefonicznych.
W XIX wieku dotarcie do producenta lub sprzedawcy nie było takie łatwe, lecz jakoś sobie radzono. Informacje, które dziś bez większego problemu znajdziemy w internecie, wówczas publikowano w – wydawanych zwykle co roku – branżowych książkach adresowych (podobno służyły też rozpoznaniu rynku: gdzie warto rozwijać swoją działalność, a gdzie konkurencja jest już za duża). W takich niemieckich księgach adresowych obecna była również Człopa (jako Schloppe). Przejrzyjmy zatem spisy człopskich przedsiębiorców z wybranych lat w okresie od 1866 do 1939 roku.
W oczekiwaniu na kolejne relacje mieszkańców Człopy zamieszkujących ją po 1945 roku, w tym miejscu przedstawimy relacje Niemców mieszkających (przebywających) w Człopie do 1945 roku, opublikowane na łamach czasopism „Deutsch Kroner und Schneidemühler Heimatbrief” oraz „Deutsch Kroner Heimatbrief”.
Przez całe swoje dotychczasowe życie sądziłem, że Kronika Janka z Czarnkowa zachowała się w oryginale. Dopiero praca nad tym wpisem uświadomiła mi, że do naszych czasów przetrwały tylko jej odpisy. Bardzo dobrze, że choć tyle, bo dzięki temu Człopa znalazła się na kartach historii i potomni o tym czytali (i czytać będą) jak to w roku 1378 książę szczeciński Świętobor bezskutecznie oblegał Człopę, a w pół roku później pokonał najeźdźców, między innymi z Człopy właśnie.
W niemieckich publikacjach o Człopie i w miesięczniku DKHB / DKuSHB ukazało się kilkanaście wspomnień Niemców – byłych mieszkańców miasta – z czasów tuż po drugiej wojnie światowej i późniejszych, kiedy odwiedzali oni swoje rodzinne strony.
Opisy Człopy z wydawnictw historycznych: w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” czy „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu”.
Spróbujmy zestawić definicje hasła „Człopa” z różnych lat i z różnych encyklopedii, słowników, informatorów, przewodników turystycznych i tym podobnych (ale bez słowników stricte historycznych).
