Pomimo swoich dziewięćdziesięciu lat Pani Nadia Skulimowska cieszy się wciąż dobrym zdrowiem. Niedawno uległa naszej prośbie o rozmowę i opowiedziała o tym jak jej rodzina trafiła w te strony oraz jak się żyło w Wołowych Lasach i w Człopie na przestrzeni lat. Może nie jest to długa opowieść, jednak pozwalająca uchwycić to, jak zmieniła się nasza lokalna codzienność.
W roku 1876 Alexander Graham Bell opatentował swój wynalazek do komunikacji przewodowej na odległość – tak stał się ojcem telefonu. Kiedy telefon dotarł do Człopy, tego nie wiem. Pierwsza książka telefoniczna, w której znalazłem numery człopskich telefonów, pochodzi z 1914 roku i odnotowuje 42 abonentów z miasta i okolic. Oto nadeszła pora, by zajrzeć pod hasło „Człopa” w książkach telefonicznych.
W swojej książce „Ziemia Wałecka w dobie reformacji i kontrreformacji w XVI-XVIII w.” Ludwik Bąk poświęcił sporo miejsca napaści ludności protestanckiej na majątek parafii katolickiej w Człopie, która miała miejsce 10 sierpnia 1654 roku. Opiszmy to pokrótce.
Dzięki życzliwości naszych Czytelników, w ubiegłym roku mieliśmy możliwość poznać panią Rosemarie Bessen, która urodziła się w Człopie w 1936 roku i mieszkała w niej do 1945 roku. Pani Rosemarie zgodziła się opowiedzieć o sobie i o naszym mieście – jak je zapamiętała z wczesnego dzieciństwa.
Pan Marek Maciejasz jakiś czas temu skomentował nasz wpis o autobusach w Człopie. Poproszony o jakiekolwiek wspomnienia związane ze swoją pracą kierowcy autobusowego, zgodził się i tak powstał ten tekst. Zapraszamy do lektury kolejnej opowieści o Człopie – opowiedzianej nam przez zawodowego kierowcę, strażaka i piłkarza w jednej osobie.
W XIX wieku dotarcie do producenta lub sprzedawcy nie było takie łatwe, lecz jakoś sobie radzono. Informacje, które dziś bez większego problemu znajdziemy w internecie, wówczas publikowano w – wydawanych zwykle co roku – branżowych książkach adresowych (podobno służyły też rozpoznaniu rynku: gdzie warto rozwijać swoją działalność, a gdzie konkurencja jest już za duża). W takich niemieckich księgach adresowych obecna była również Człopa (jako Schloppe). Przejrzyjmy zatem spisy człopskich przedsiębiorców z wybranych lat w okresie od 1866 do 1939 roku.
Cmentarz w Człopie – kilka grobów przedwojennych, większość pomników zdecydowanie nowsza. Za ogrodzeniem, bliżej ulicy Adama Mickiewicza, zarośnięty cmentarz poniemiecki. Przez wiele lat w mojej świadomości funkcjonowały tylko te dwie nekropolie. A przecież cały czas tuż obok istniały resztki po cmentarzu żydowskim – kirkucie. I choć również zarośnięte, trwają po dziś dzień, skrywając doczesne szczątki dawnych mieszkańców Człopy wyznania mojżeszowego. Spróbujmy poznać ich nieco bliżej.
Bernhard Seide urodził się 17 grudnia 1888 roku w Człopie. Przed wojną rozpoczął pracę jako elektryk (elektroinstalator) oraz wraz z rodzeństwem prowadził, przejęty po ojcu, sklep z artykułami gospodarstwa domowego. Po wojnie, mieszkając już w Lubece, sporządził plan rodzinnego miasta z naniesionymi parcelami oraz nazwiskami ich właścicieli ze stycznia 1945 roku. Przyjrzyjmy się bliżej temu źródłu.
