W ramach przygotowań do wytyczenia i zbudowania utwardzonej drogi pocztowej łączącej Berlin z Królewcem, pruscy inżynierowie przygotowali szereg planów. Wśród zachowanych akt z pierwszej połowy XIX wieku znalazły się trzy arkusze obejmujące najbliższe okolice Człopy, ukazujące przebieg projektowanej drogi względem dotychczasowego traktu oraz zróżnicowanie terenu wraz z określeniem jego własności.
W roku 1876 Alexander Graham Bell opatentował swój wynalazek do komunikacji przewodowej na odległość – tak stał się ojcem telefonu. Kiedy telefon dotarł do Człopy, tego nie wiem. Pierwsza książka telefoniczna, w której znalazłem numery człopskich telefonów, pochodzi z 1914 roku i odnotowuje 42 abonentów z miasta i okolic. Oto nadeszła pora, by zajrzeć pod hasło „Człopa” w książkach telefonicznych.
Dzięki życzliwości naszych Czytelników, w ubiegłym roku mieliśmy możliwość poznać panią Rosemarie Bessen, która urodziła się w Człopie w 1936 roku i mieszkała w niej do 1945 roku. Pani Rosemarie zgodziła się opowiedzieć o sobie i o naszym mieście – jak je zapamiętała z wczesnego dzieciństwa.
Ponad dziesięć lat temu, kiedy jeszcze funkcjonowało Polsko-Niemieckie Centrum Kultury i Sportu w Człopie, do znajdującej się tam izby pamięci trafiły od Helmuta Rumpa, przedwojennego mieszkańca Człopy, między innymi drewniany model żaglówki, plansza z kilkoma fotografiami i skany pięciostronicowego maszynopisu Georga Grubera (też przedwojennego człopianina), opisującego ciekawą historię budowy łodzi nazwanej „Der Seelenverkäufer” („Sprzedawca Dusz”). Zapraszamy do jej lektury.
W XIX wieku dotarcie do producenta lub sprzedawcy nie było takie łatwe, lecz jakoś sobie radzono. Informacje, które dziś bez większego problemu znajdziemy w internecie, wówczas publikowano w – wydawanych zwykle co roku – branżowych książkach adresowych (podobno służyły też rozpoznaniu rynku: gdzie warto rozwijać swoją działalność, a gdzie konkurencja jest już za duża). W takich niemieckich księgach adresowych obecna była również Człopa (jako Schloppe). Przejrzyjmy zatem spisy człopskich przedsiębiorców z wybranych lat w okresie od 1866 do 1939 roku.
Określenie „plan zagospodarowania przestrzennego” jest w tym wypadku nieco na wyrost, ale jako jedyne przyszło mi na myśl, kiedy zyskałem okazję przyjrzenia się temu arkuszowi. Teraz zapraszam do wspólnego rzutu oka na ten plan, przy czym nie na oryginał, a na rysunek sporządzony na jego bazie.
Zawodowo entomolog zajmujący się głównie chrząszczami i kwestiami ochrony przyrody, zatrudniony jako adiunkt na Uniwersytecie Wrocławskim. Prywatnie miłośnik historii ziemi pilskiej ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień ochrony przyrody, również w dawnych czasach. Ta pasja zaowocowała kilkunastoma publikacjami, w tym i paroma traktującymi o okolicach Człopy, oraz sporym zbiorem pocztówek sprzed dziesięcioleci, wśród których znajduje się ponad czterdzieści widokówek ukazujących nasze miasto z przyległościami. Nie zbiera wszystkich jakie się ukazały – przede wszystkim te, na których widać przyrodę, kolej i budowle hydrotechniczne. Ale i tak jest co oglądać. Zapytany o możliwość upublicznienia choćby części ze swoich człopskich skarbów, bez wahania zgodził się na zaprezentowanie ich wszystkich. Dlatego też w tym wpisie będziemy sukcesywnie zamieszczali kolejne reprodukcje z opisami każdej z nich.
Kiedy wgryzłem się w temat herbu miasta (i gminy zarazem), to okazało się, że jego pochodzenie i znaczenie wciąż pozostają zagadką. Nie wiadomo z całą pewnością kiedy i skąd wzięła się ta „uśmiechnięta buźka” i co miałaby symbolizować. Zapraszam do przeglądu wiadomości na jego temat.
W zasadzie tytuł tego wpisu powinien wyglądać następująco: „Próba opisania przejawów funkcjonowania regularnego drogowego zbiorowego transportu osobowego na terenie Człopy od końca XVIII wieku po współczesność”. Dopiero wtedy oddałby to, co tu zawarłem. Początkowo chciałem napisać o połączeniach realizowanych przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Wałczu z i do Człopy, ale w rezultacie temat nieco się rozrósł. Mam jednak nadzieję, że przedstawione tu informacje zostaną uzupełnione przez naszych czytelników i przez dalsze przeszukiwanie zgromadzonych przez nas materiałów.
W oczekiwaniu na kolejne relacje mieszkańców Człopy zamieszkujących ją po 1945 roku, w tym miejscu przedstawimy relacje Niemców mieszkających (przebywających) w Człopie do 1945 roku, opublikowane na łamach czasopism „Deutsch Kroner und Schneidemühler Heimatbrief” oraz „Deutsch Kroner Heimatbrief”.
