Czerwonoarmiści z 1067. pułku 311. Dywizji Strzeleckiej na pewno nie spodziewali się, że z lądującego na pobliskim polu bombowca Luftwaffe wyjdzie dziesięciu rosyjskich jeńców wojennych – uciekinierów z obozu w okolicach Peenemünde na wyspie Uznam.
Z czasów szkolnych pamiętam dzień, w którym na korytarzu pod klasą rozprawialiśmy o filmie „Jeniec. Tak daleko jak nogi poniosą” z 2001 roku, wyemitowanym poprzedniego wieczoru w telewizji. To historia niemieckiego żołnierza, który po dostaniu się do radzieckiej niewoli trafił na Syberię, a mimo to postanowił wrócić do swojej ojczyzny. Jego podróż i walka o przetrwanie działała na dziecięcą wyobraźnię. Okolice Człopy stały się jednym z przystanków bohaterów podobnego epizodu, choć nie aż tak spektakularnego.
Czasami nawet nie zdajemy sobie sprawy, kiedy w rozmowie użyjemy potocznej nazwy miejsca, o którym opowiadamy rozmówcy lub dokąd go kierujemy. Osoba przyjezdna w takiej sytuacji jest bez szans… Wbrew pozorom w niewielkiej Człopie jest sporo miejsc, które dorobiły się własnych określeń tego typu. Dlatego podejmujemy kolejną próbę kolejnego zestawienia – wykaz potocznych nazw miejsc dla Człopy i najbliższej okolicy. Zaczniemy od określeń w języku polskim, a następnie przedstawimy te używane przez Niemców przed 1945 rokiem.
Zapowiadany cytat opracowania poświęconego dziejom Nadleśnictwa Człopa, autorstwa pani Edyty Kostańczuk, z pracy „Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Pile 1978-2008”. Książka ta jest raczej niedostępna szerszemu gronu odbiorców, dlatego zdecydowaliśmy się na zaprezentowanie tego tekstu w całości.
Kiedy zapyta się nas o zabytki Człopy, to niewątpliwie wymienimy budynek szkoły oraz kościół pod wezwaniem świętego Antoniego. Czy wiemy jednak kto był inicjatorem budowy tych dwóch obiektów? A tym bardziej, że w Człopie podobno wciąż znajduje się grób tej jakże zasłużonej postaci dla dziejów miasta? Przyjrzymy się bliżej sylwetce katolickiego księdza Adalberta Klucka.
Okazuje się, że hipotez na pochodzenie nazwy Człopy jest kilka. A jeszcze więcej form używanych przez stulecia. Przedstawimy je w tym miejscu.
W niemieckich publikacjach o Człopie i w miesięczniku DKHB / DKuSHB ukazało się kilkanaście wspomnień Niemców – byłych mieszkańców miasta – z czasów tuż po drugiej wojnie światowej i późniejszych, kiedy odwiedzali oni swoje rodzinne strony.
Bernhard Seide urodził się 17 grudnia 1888 roku w Człopie. Przed wojną rozpoczął pracę jako elektryk (elektroinstalator) oraz wraz z rodzeństwem prowadził, przejęty po ojcu, sklep z artykułami gospodarstwa domowego. Po wojnie, mieszkając już w Lubece, sporządził plan rodzinnego miasta z naniesionymi parcelami oraz nazwiskami ich właścicieli ze stycznia 1945 roku. Przyjrzyjmy się bliżej temu źródłu.
Opisy Człopy z wydawnictw historycznych: w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” czy „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu”.
Rok 1945 zmienił dotychczasowe oblicze Człopy. Zniknęło wiele budynków, zmienili się mieszkańcy, zmieniła się przynależność państwowa miasta. Ten wpis ma być chronologiczną próbą zestawienia wydarzeń z tego czasu.
